Pod takim hasłem w dniu 18 stycznia br. obradowała konferencja zwołana jako krajowe forum obywatelskie. Organizatorami byli: Rada Programowa oraz Zarząd Fundacji Prawo Europejskie. Obrady toczyły się w warszawskiej siedzibie Polskiej Akademii Nauk w Pałacu Staszica. Do udziału w seminarium zaproszono przedstawicieli organizacji pozarządowych, ośrodków akademickich, samorządów, organizacji twórczych i zawodowych uczestniczących w programie “Społeczeństwo równych szans”. Zaproszenie otrzymał także prof. Adam Gierek jako Poseł do Parlamentu Europejskiego. Konferencję prowadził Piotr Bajor Prezes Zarządu Fundacji Prawo Europejskie.

Obrady zainaugurował wykład prof. dr hab. Andrzeja Zolla nt.: “Wizja Polski demokratycznej jako państwa prawa”.

Jedną z kluczowych kwestii poruszonych w referacie była próba odpowiedzi na pytanie: Czy Polska jest krajem demokratycznym, czy nie? Jeśli tak, to na ile są realizowane standardy państwa prawnego i demokratycznego? Zgodnie z konstytucją Polska jest państwem prawnym, spełnia także podstawowe wzorce demokratyczne obowiązujące w krajach Unii Europejskiej. Prof. A. Zoll zwrócił uwagę, że nie zawsze praktyka postępowania zgodna jest z duchem praw zapisanych w konstytucji uchwalonej w 1997 r. Również zapowiedzi zmiany konstytucji i uchwalenia nowego dokumentu muszą budzić poważne zastrzeżenia prawne.

Wykład prof. dr hab. Piotra Winczorka dotyczył roli Trybunału Konstytucyjnego oraz mankamentów funkcjonowania państwa na tle konstytucji.

W opinii prelegenta, należy rozszerzyć pojęcie państwo prawne na państwo konstytucyjne. Konstytucja jest aktem, z którym muszą pozostawać w zgodności wszelkie unormowania prawne, obowiązujące na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny powołany jeszcze w latach 80. był przez pewien czas instytucją fasadową, a swoją mobilność zaczął wykazywać dopiero po przemianach ustrojowych 1989 roku. Prof. Winczorek zaznaczył, że interpretacja konstytucji może być statyczna albo dynamiczna. Prawo posługuje się słowem lub odwołuje się do myśli, które różnie funkcjonują w określonym czasie, dlatego nie może odnosić się wyłącznie do przeszłości, ale także ujmować pewne zjawiska, które mogą pojawić się w przyszłości.

O roli organizacji pozarządowych w demokratycznym dialogu obywatelskim mówiła red. Violetta Fatyga – przewodnicząca Rady Fundacji Prawo Europejskie, a prof. dr hab. Irena Lipowicz nt. społeczeństwa równych szans i ochrony najsłabszych. W dyskusji wystąpili przedstawiciele Sejmy, Senatu i Rządu. Na zakończenie przyjęto rezolucję Obywatelskiego Forum “Polska Demokratyczna 2008”.

Uczestnicy debaty obywatelskiej potwierdzili potrzebę ciągłego, publicznego dialogu wszystkich ugrupowań politycznych, środowisk naukowych, stowarzyszeń zawodowych, organizacji pozarządowych, konstytucyjnych organów Państwa, samorządów terytorialnych oraz ogółu obywateli w celu wypracowania możliwie najlepszego kształtu państwa prawnego, dobrze służącego narodowi oraz wdrażania nowoczesnych standardów społeczeństwa demokratycznego. Zadeklarowali także aktywny udział w debacie obywatelskiej oraz gotowość współdziałania ze wszystkimi podmiotami w procesie utrwalania demokracji w Polsce.

Wśród uczestników konferencji rozprowadzono najnowsze numery monitora Unii Europejskiej oraz miesięcznika “Prawo Europejskie”.

Oprac. Mieczysław Kozłowski