Gierkówką do parku

Wydaje mi się, że wspominając wielkie inwestycje Polski Ludowej warto poświęcić trochę więcej uwagi mniej znanym, ale równie ważnym z punktu widzenia społecznego obiektom, które służą Polakom do dzisiaj. Mam na myśli sztandarową inwestycję lat siedemdziesiątych – drogę szybkiego ruchu łączącą Warszawę z Katowicami i unikatowy Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. Gen. Jerzego Ziętka w Chorzowie, zbudowany w latach pięćdziesiątych ub. wieku.

Budowa tego typu obiektów była podyktowana procesem wielkiego uprzemysłowienia kraju oraz potrzebami zwykłych ludzi. Wraz z rozbudową i modernizacją starych oraz budową nowych zakładów przemysłowych rosło zapotrzebowanie na szybki rozwój infrastruktury. Te zadania zobowiązywały wszystkie władze do stałego zwiększania inwestycji w dziedzinie komunikacji.

W całym kraju starano się przyspieszyć budowę nowych linii kolejowych i nowoczesnych dróg bitych. Rozwijano sieć połączeń kolejowych i autobusowych. Długość linii kolejowych wzrosła z 23,2 tys. km w 1946 r. do 27 tys. km w 1980 r., długość dróg o twardej nawierzchni wzrosła z 95, 8 tys. km w 1946 r. do 147,7 tys. km w 1980 r.

Należy dodać, że wraz z ilościowym wzrostem sieci dróg publicznych ulepszano także jakość ich nawierzchni. W 1985 r. długość dróg o twardej nawierzchni była już o ok. 60% większa niż w 1946 r., a dróg o nawierzchni ulepszonej było prawie pięciokrotnie więcej niż 40 lat wcześniej.

Na szczególne podkreślenie zasługuje to, że w latach siedemdziesiątych XX wieku historia rozwoju drogownictwa w Polsce została wzbogacona o nową jakość. Była niż budowa dróg (tras) szybkiego ruchu. Jedną z nich była zbudowana w tym okresie trasa szybkiego ruchu łącząca Warszawę z Katowicami.

Droga szybkiego ruchu Warszawa – Katowice, popularnie zwana “gierkówką”, została zbudowana (na podstawie decyzji Prezydium Rządu) w latach 1972 – 78. trasę zbudowano modernizując dwa odcinki istniejącej wówczas drogi łączącej: Warszawę z Piotrkowem Trybunalskim i Częstochowę z Katowicami. Trzeci, środkowy odcinek tej trasy wytyczonej nieco na południowy zachód od istniejącej drogi, pomiędzy Piotrkowem Trybunalskim a Częstochową został zbudowany na nowo. W efekcie tych prac powstała prawie trzystukilometrowa droga, posiadająca na całej długości dwie jezdnie, omijająca większość miast dzięki wytyczeniu obwodnic z wyjątkiem Częstochowy, gdzie trasa biegnie przez miasto..

Trasa stanowi główne połączenie stolicy ze Śląskiem. Droga z Warszawy do Częstochowy przebiega w kierunku południowo-zachodnim, z Częstochowy do Katowic w kierunku południowym. Wychodzi z Niziny Mazowieckiej i prowadzi przez Wyżynę Łódzką i Krakowsko-Częstochowską na Wyżynę Śląską. Przebiega przez trzy województwa: mazowieckie, łódzkie i śląskie. Na początku trasy przeważają tereny równinne, od Częstochowy następuje zmiana typu rzeźby terenu i sposobu zagospodarowania. Tereny rolnicze przechodzą w wielkoprzemysłowe. Trasa stanowi bardzo dobry dojazd z Polski centralnej w interesujące rejony Jury Krakowsko-Częstochowskiej i Beskidu Śląskiego.

Droga ta oprócz dużego znaczenia gospodarczego ma także istotne walory o charakterze turystycznym. Kiedy będziemy już w Katowicach, warto zobaczyć, wspomniany na początku artykułu, jedyny w swoim rodzaju, rezerwat przyrody w postaci Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku im. Gen. Jerzego Ziętka.

Obiekt ów powstał z inicjatywy dzisiejszego patrona Parku gen. Jerzego Ziętka. Na jego wniosek Wojewódzka Rada Narodowa w Katowicach podjęła w 1950 r. decyzję o budowie na Śląsku Wojewódzkiego Parku Kultury i Wypoczynku. Na czele Komitetu Budowy WPKiW stanął inicjator powstania Parku gen. J. Ziętek, a projektantem tej największej inwestycji ekologicznej został prof. Władysław Niemirski. Ten niepowtarzalny obiekt przyrodniczo-rekreacyjny o powierzchni około 620 ha powstał m.in. w celu radykalnego zmniejszenia zapylenia w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym. Znajduje się on w trójkącie miast: Katowice, Chorzów i Siemianowice Śląskie.

Park zlokalizowano na poprzemysłowych nieużytkach: bieda-szybach, hałdach i wysypiskach śmieci. W czasie jego budowy trzeba było przepchnąć i przerzucić około 3,5 mln m3 ziemi. Natomiast dla użyźnienia wierzchniej warstwy tych terenów zużyto prawie 0,5 mln m3 ziemi rolnej, którą przywożono z innych miejsc. Nawiezioną na wysokość 25 cm ziemię wzbogacono 50 tys. m3 torfu.

W pracach tych brali udział bezinteresownie pracownicy śląskich zakładów pracy, młodzież szkolna i studencka, żołnierze i rzesze bezimiennych ludzi. Oprócz rekultywacji terenów zielonych i posadzenia wielu tysięcy drzew zbudowano w trójkącie wspomnianych miast śląskich kilkanaście obiektów o charakterze rekreacyjnym. Są wśród nich m.in.: ogród zoologiczny, wesołe miasteczko, planetarium, rosarium, restauracje, hotele, kąpieliska, pawilony wystawiennicze itp. Należy też dodać, że w Parku jeździ jedyna w Europie naziemna kolejka linowa “ELKA” oraz kolejka wąskotorowa, z których można podziwiać dorodne drzewa, egzotyczne krzewy i setki tysięcy pięknych kwiatów na terenie “zielonych płuc” Śląska.

Warto poświęcić jeden z weekendów, aby przejechać się “gierkówką” nie tylko w ważnych sprawach biznesowych, ale także dla poznania innej twarzy “czarnego” Śląska.

Jerzy Wiśniewski
Ruch Odrodzenia Gospodarczego